Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

Appelfeld, Aharon - Plotseling, liefde

Discussietips over:

Het verhaal
De veel jongere Irene zorgt voor de 70-jarige Ernst. Beiden zijn Joden die na de oorlog vanuit Oost-Europa naar Israël zijn gekomen. Ernst schrijft over zijn jeugd om in het reine te komen met zijn verleden: als jonge communist in Oekraïne was hij betrokken bij razzia’s tegen de Joden. Maar het schrijven betekent een worsteling voor Ernst, pas als hij ongeneeslijk ziek lukt het hem om de juiste woorden te vinden. Intussen groeien Irene en Ernst steeds dichter naar elkaar toe.

In de pers

+ ‘De ingetogen, intieme passages die hij daarbij aan zijn orthodox-joodse grootouders wijdt, zijn bijbels mooi en tonen Appelfeld op zijn best. In Plotseling, liefde wordt subtiel beschreven hoe een trauma kan verdampen door een onverwachte gebeurtenis.’Michel Krielaars in NRC Handelsblad, 5 februari 2016

+ ‘Je zou kunnen zeggen dat Appelfeld eigenlijk elke keer min of meer hetzelfde boek schrijft. Hopelijk weet hij voor zijn universele verhaal nog veel verschillende vormen te vinden. Je kan er eenvoudigweg geen genoeg van krijgen.’Guus Bauer, Literatuurplein, 23 februari 2016. 

+ ‘Wat een prachtig boek is dit! Aharon Appelfeld zou je een meester op de vierkante millimeter kunnen noemen. In tweehonderdvijftig pagina’s weet hij in kraakheldere bewoordingen twee door de geschiedenis getekende levenslijnen ineen te vlechten tot één sterk koord.’ Huub Baartman op Literair Nederland, 20 juni 2016.

-  ‘Hoe een man afrekent met zijn verleden en dankzij een onverwachte liefde vandaag met zichzelf in het reine komt … Het is een emotioneel, intiem gegeven en een bijzonder veelbelovende premisse voor een verhaal. Die belofte heeft Appelfeld voor ons niet kunnen waarmaken. Daarvoor verviel zijn subtiliteit te veel in eentonigheid en werd het in plaats van meeleven te vaak gewoon observeren.’ Betty De Boeck op Cutting Edge , 22 februari 2016.

Discussietips

1.  De jonge Ernst kan zijn ouders niet uitstaan. Waar komt deze afkeer vandaan?

2. Ernst leefde in onmin met zijn ouders, Irene volgt haar ouders juist na. Waarom is Irene in dit opzicht zo belangrijk voor Ernst. Wat heeft zij hem te bieden?

3. Wat ziet Irene op haar beurt in Ernst? Welke behoefte kan zij vervullen door voor hem te zorgen?

4. Wat is de aard van de relatie tussen Ernst en Irene. Krijgen ze echt een relatie of blijft het platonisch?

5. Ernst wordt als jongen communist een fanatieke vervolger van zijn eigen volk. Waar komt deze vorm van zelfhaat vandaan?

6. Ernst verliest vrouw en kind door de jodenvervolging, maar komt pas later tot inkeer. Wat geeft hiertoe de aanzet?

7. Hoe staat Ernst uiteindelijk tegenover het Joods geloof?

8. Ernst is kort getrouwd geweest met Sylvia Gross, een ex-communiste. Welke rol vervult dit huwelijk en deze vrouw in Plotseling, liefde?

9. Waarom  is Irene zo bang voor Ernsts vraag om zijn erfgenaam te worden en zijn papieren te verbranden?

10. ‘Vluchtelingen koesterden geen esthetische waarden en geen ruimdenkendheid’(p. 89). Hoe staat Ernst tegen over de staat Israël?

11. Om goed te kunnen schrijven moet je de 'verborgen aanvang' (p. 173) kennen, vind Ernst. Wat bedoelt hij hiermee?

12. Hoe komt het dat het na de opname in het ziekenhuis beter gaat met het schrijven van Ernst?

13. Als het eindelijk lukt met het schrijven, heeft Ernst het vooral over zijn grootvader, niet over zijn tijd bij de communisten of over de lotgevallen van zijn vrouw Tina en hun dochtertje Helga. Waarom schrijft hij juist over zijn grootvader?

14. Wat wil Appelfeld met de persoon van Ernst meer in het algemeen zeggen over het Joodse volk?

15. In haar eigen huis ontmoet Irene haar overleden ouders. Hoe moeten we dit zien: is Irene een medium dat contact heeft met de doden, of moeten we het contact meer figuurlijk zien, in de zin dat ze zo sterk aan haar ouders denkt dat ze aanwezig lijken te zijn? (zie bijvoorbeeld p. 197)

16. Had Appelfeld hetzelfde verhaal kunnen schrijven als Ernst gezond was gebleven? Met andere woorden: wat is de functie van zijn ziekte in het verhaal?

17. De ouders van Ernst zwegen, zijn grootvader was een zwijgzaam man. ‘In de Karpaten kenden de mensen het zwijgen lijfelijk’ (p. 158). Wat is de betekenis van zwijgen in deze roman?

18. ‘Ernst legde Irene uit waarom Kafka hem had aangetrokken en welke gevaren er scholen in die aantrekkingskracht’ (p. 207). Wat is het gevaar van Kafka voor het schrijfwerk van Ernst?

19. De plaatsen uit hun verleden in Europa worden met name genoemd, maar de omgeving in Israël vult Appelfeld nauwelijks in. Waarom heeft hij dit gedaan?

20. Op Cutting Edge schijft Betty De Boeck: ‘De grootste moeite hadden we met het personage van Irina. Ongetwijfeld een mens mooi van inborst, maar op geen enkel ogenblik voelden we enige empathie voor haar. De manier waarop ze zichzelf wegcijfert, meer nog, zichzelf minderwaardig acht, stoorde ons enorm.’ Wat vind jij van het personage Irene?

21. ‘Geen enkel schadelijk wezen zou zich in de buurt van het raam wagen’ (p.214) luidt de laatste zin van de Plotseling, liefde. Wat wil Appelfeld hiermee zeggen?

Rondom het boek

1.  Aharon Appelfeld werd in 1932 geboren in Oekraïne. In 1998 keerde hij voor het eerst terug naar zijn geboortedorp. Het artikel dat hij hierover schreef groeide uit tot zijn autobiografische boek Het verhaal van een leven (Ambo Anthos, 2005).

2.  Voor wie meer wil weten over de jodenvervolging in Oekraïne is er het boek Geboren om te lijden. Een uniek verslag van de Holocaust in Oekraïne 1941-1944 (Uitgeverij Jongbloed, 2013), met 33 portretten van overlevenden.

3.  In Plotseling, verliefd wordt ook verwezen naar andere boeken over de holocaust. Primo Levi, die Auschwitz overleefde, legde zijn ervaringen vast in onder meer Is dit een mens (Meulenhoff). Irene leest het dagboek van Etty Hillesum. Zij overleefde Auschwitz niet. Van haar verschenen in de jaren ’80 Het verstoorde leven. Dagboek van Etty Hillesum 1941-1943 en Het denkende hart van de barak. Brieven van Etty Hillesum.

4. Irene zorgt er altijd voor lekker te koken voor Ernst. Een bekend kookboek met Joodse recepten is De Joodse keuken. 800 authentieke recepten uit de diaspora van Claudia Roden. Verder zijn er onder meer Minibijbel. Joodse keuken. Traditionele gerechten uit de Joodse keuken van Marlena Spieler, De Joodse keuken, Joods koken van Warschau tot Melbourne  van Ramona Koval. Op internet is ook het nodige te vinden: De joodse keuken (http://dejoodsekeuken.nl/category/recepten/traditionele-recepten/), of het internetkookboek. (http://www.internetkookboek.nl/thema/religie/joods)

5. Ernst schrijft over het landschap van zijn grootvader, de Karpaten. Deze bergrug loopt door een aantal Oost-Europese landen, en ook door Zuidwest-Oekraïne, de streek waar Ernst vandaan komt. Voor wie nieuwsgierig is geworden naar deze ‘Woudkarpaten’, volgen hier een paar links naar websites en blogs die een indruk geven van het landschap en de mogelijkheden om er te wandelen, te skiën of te motorrijden.

www.oppad.nl
www.bergwijzer.nl
www.bergwijzer.nl (skiën)
www.ride-onmotortours.nl
www.mudsweattrails.nl
www.surplus-oekraïne.com

Nog geen account?Log in en reageer Volg deze discussie